ΚΟΙΜΗΣΗ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΑΛΙΒΕΡΙ

ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ (ΠΑΝΑΓΙΤΣΑ) ΣΤΟ ΑΛΙΒΕΡΙ

Βυζαντινός , μονόχωρος , καμαροσκέπαστος ναός , στο κέντρο της πόλης του Αλιβερίου δίπλα από το κτίριο του ΟΤΕ, κοιμητηριακού χαρακτήρα, με σημαντικές τοιχογραφίες της Παλαιολόγειας ζωγραφικής του Ι393(Εικ. 1 ). Σήμερα κινδυνεύουν από την καταστροφική δράση της υγρασίας και πρέπει να ληφθούν άμεσα μέτρα για την προστασία τους.
Η τοιχοποιία του μνημείου, είναι συνηθισμένη αργολιθοδομή ανάμεικτη με πλίνθους.
Είναι αξιοσημείωτο ότι εντοιχισμένα μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη από την αρχαιότητα στο δυτικό και στο νότιο τοίχο δίνουν στην εξωτερική του εμφάνιση μία ιδιαίτερη λάμψη.
Ειδικότερα, επάνω από τη νότια είσοδο βρίσκεται εντοιχισμένο ένα θραύσμα επιτύμβιας στήλης με αετωματική επίστεψη. Στον κορμό της που φέρει διακόσμηση από δύο ανάγλυφους ρόδακες, είναι χαραγμένη η επιγραφή «Κλεαρίστη Καλλίππου». Η στήλη αυτή έχει χρονολογηθεί γύρω στα τέλη του 4ου και στις αρχές του 3ου αι. π.Χ. (Εικ. 2).
Ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Αλιβέρι παρουσιάζει πρόσθετο ενδιαφέρον γιατί είναι ο τελευταίος (1393) από δέκα πολύ ενδιαφέροντες βυζαντινούς ναούς που κτίστηκαν και τοιχογραφήθηκαν με αξιόλογες αγιογραφίες στο διάστημα λίγο πριν από το 1300 περίπου έως το 1400. Είναι αξιοσημείωτο ότι και οι δέκα βρίσκονται συγκεντρωμένοι στο κεντρικό τμήμα της Εύβοιας και μάλιστα στη νοητή γραμμή που ξεκινάει από το Αλιβέρι και φθάνει έως τη Κύμη, που ήταν η πιο εύφορη και πυκνοκατοικημένη περιοχή.
Η κτητορική επιγραφή του Ναού είναι σήμερα κατεστραμμένη. Ευτυχώς όμως είχε παλαιότερα αντιγραφεί από τον Παντελή Ζωγράφο, και μας πληροφορεί ότι :
« Ο ΝΑΟΣ ΟΥΤΟΣ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΑΝΗΓΕΡΘΗ ΕΚ ΒΑΘΡΩΝ ΚΑΙ ΑΝΙΣΤΟΡΗΘΗ ΔΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΗΣ ΚΟΠΟΥ ΚΑΙ ΕΞΟΔΟΥ ΣΤΑΜΑΤΙΟΥ ΙΕΡΕΩΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΥΜΒΙΟΥ ΑΥΤΟΥ ΕΙΡΗΝΗΣ»
το 6901 από κτίσεως κόσμου δηλαδή το 1393μ.χ
Ο ζωγραφικός διάκοσμος της Παναγίτσας στο Αλιβέρι σώζεται σήμερα σε πολύ κακή κατάσταση από την υγρασία και την αιθάλη, με αποτέλεσμα ελάχιστες πλέον από τις τοιχογραφίες να διακρίνονται αρκετά καθαρά. Ενδεικτικά, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν:
Η Κοίμηση της Θεοτόκου στο δυτικό τοίχο της εισόδου(Εικ. 3 ), Η Δευτέρα παρουσία στο τόξο που χωρίζει το νάρθηκα από τον κυρίως ναό(Εικ. 4 ), ο άγιος Κύριλλος και ο άγιος Βλάσιος(Εικ. 5 ), οι στρατιωτικοί Άγιοι (Εικ. 6 )και η εκφραστικότατη μορφή της Εύας-λεπτομέρεια από την Δευτέρα παρουσία- (Εικ.7 ).